ALES · 2026-10-21

ALES nedir?

Yüksek lisans ya da doktora başvurusu yapmayı düşünüyorsan ya da üniversitede araştırma görevlisi kadrosuna göz koyduysan, karşına çıkacak ilk sınav büyük olasılıkla ALES olacak. Bu yazıda ALES'in ne olduğunu, sınavın nasıl kurulduğunu, puanın nasıl hesaplandığını ve 2026 takvimini ÖSYM'nin 2026 ALES kılavuzuna dayanarak anlatıyoruz.

ALES ne işe yarar?

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM'nin düzenlediği ve iki amaçla kullanılan bir sınavdır: lisansüstü programlara (yüksek lisans, doktora) başvuru ve üniversitelerde öğretim elemanı kadrolarına atanma. ÖSYM kılavuzuna göre sınav sonuçları 5 yıl geçerlidir. Yani bugün aldığın bir puanı ileride başvuracağın programlarda da kullanabilirsin.

Kimler girer?

Kılavuzda geçen iki eşik, ALES'i kimin neden hedeflediğini iyi özetliyor:

• Lisansüstü başvurusu yapacaklar: Programın istediği puan türünden en az 55 puan.
• Araştırma ve öğretim görevlisi kadrolarına başvuracaklar: Alanındaki puan türünden 70 puan.

Bu eşiklerin istisnaları ve ayrıntıları kılavuzun 1.6–1.9 maddelerinde yer alıyor. Başvuracağın üniversitenin ilanı daha yüksek bir puan isteyebilir; bu yüzden ilanı mutlaka ayrıca oku.

ALES test yapısı

2026 kılavuzuna göre sınav iki testten oluşuyor ve tek oturumda yapılıyor:

Kılavuz, ölçülen beceriyi de açıkça tanımlıyor: Sayısal Testi "sayısal ve mantıksal akıl yürütme", Sözel Testi "sözel akıl yürütme" becerisini ölçüyor. Kılavuza göre sorular belirli bir lisans programında öğrenilen bilgiyi ölçmez. Bu nedenle mühendislik mezunu da edebiyat mezunu da aynı soruları çözer.

"Sayısal 1 – Sayısal 2" ayrımı hâlâ var mı?

İnternette sık rastlanan "Sayısal-1, Sayısal-2, Sözel-1, Sözel-2" ayrımı güncel kılavuzda ve 2022–2026 soru kitapçıklarında yer almıyor. Kitapçıkta tek bir "SAYISAL TESTİ" (50 soru) ve tek bir "SÖZEL TESTİ" (50 soru) bulunuyor. Eski kaynaklarla çalışıyorsan bu farkı göz önünde bulundur.

Hangi soru numarasında hangi tür sorunun geldiğini, "ALES konuları ve soru dağılımı" yazımızda numara numara ele aldık. Bu soru tipleriyle Sınavım Var ALES bölümünde alıştırma yapabilirsin.

ALES puan türleri: SAY, SÖZ, EA

ALES'te üç ayrı puan türü hesaplanır. Hepsi aynı iki testten gelir; fark, testlerin ağırlığındadır:

Pratikte bu şu anlama gelir: Başvuracağın program SAY puanı istiyorsa sayısal testteki her net, sözeldeki bir netten üç kat daha fazla etki eder. SÖZ puanında durum tersidir. EA puanında iki test eşit ağırlıktadır.

Hangi puan türü bana lazım?

Bunu sınav değil, başvuracağın program belirler. Program ilanlarında hangi puan türünün istendiği yazar. Kılavuzdaki kadro eşiği de "alanındaki puan türü" diye geçer. Kendi alanının hangi puan türüne bağlı olduğunu başvuru yapacağın kurumun ilanından teyit etmen gerekir.

ALES puanı nasıl hesaplanır?

ÖSYM kılavuzunun "Değerlendirme" bölümüne (md. 3.9) göre hesap dört adımda ilerler:

1. Ham puan: Her test için ayrı ayrı `doğru − (yanlış / 4)` hesaplanır. Yani dört yanlış bir doğruyu götürür.
2. Standart puan: Ham puanlar ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanlara dönüştürülür.
3. Ağırlıklı puan: Yukarıdaki tablodaki katsayılarla SAY, SÖZ ve EA ağırlıklı puanları bulunur.
4. 100'lük puan: Ağırlıklı puan şu formülle 100'lük ölçeğe çevrilir:

`ALES = 70 + 30 · [2(AP − X) − S] / [2(B − X) − S]`

Burada AP adayın ağırlıklı puanı, X ağırlıklı puanların ortalaması, S standart sapması, B en büyük ağırlıklı puandır.

Bu formülün önemli bir sonucu var: Puanın yalnızca kendi netine değil, o oturuma giren adayların ortalamasına ve dağılımına da bağlıdır. Bu yüzden "şu kadar net şu puana eşittir" diye sabit bir tablo vermek mümkün değil. Bunu iddia eden hesaplayıcılar, geçmiş oturumlardan yaptıkları tahminlerle çalışır.

Geçen dönem: 2026 ALES tarihleri

ÖSYM 2026'da üç ALES oturumu planladı. Tarihler ÖSYM Sınav Takvimi sayfasından ve kılavuz kapağından alındı:

Bu yazının yayın tarihi (21 Ekim 2026) itibarıyla ALES/1 ve ALES/2 yapıldı. ALES/3 için normal başvuru dönemi kapandı, geç başvuru günü 21 Ekim 2026. Sınav 29 Kasım 2026 Pazar günü saat 10.15'te.

ÖSYM, takvimdeki tarihlerin değişebileceğini belirtiyor. Kesin bilgi için her zaman osym.gov.tr'deki güncel takvimi kontrol et.

2027 ALES tarihleri ne zaman belli olur?

21 Ekim 2026 itibarıyla ÖSYM 2027 sınav takvimini yayımlamadı; takvimde 2027 için ALES kaydı yok. 2027 ALES tarihleri, ÖSYM 2027 takvimini açıkladığında bu yazıda güncellenecek. Tahmini tarih vermiyoruz.

ALES'e nasıl hazırlanmalı?

Sınav belirli bir ders müfredatını değil, akıl yürütme becerisini ölçtüğü için hazırlık "konu ezberi"nden çok soru çözme ve hata analizi üzerine kurulur. Kısaca:

• Sayısal: Temel işlem hızı, problemler ve şekilli sorular için düzenli tekrar.
• Sözel: Paragraf okuma hızı ve cümle/paragraf yapısı sorularında doğruluk.
• Deneme: Süre yönetimini görmek için 150 dakikalık tam deneme.

Haftalık plan ve strateji önerilerini "ALES nasıl çalışılır" yazımızda topladık. Soru çözmeye başlamak istersen ALES bölümüne geçebilirsin.

Sık sorulan sorular

ALES'te yanlış doğruyu götürür mü?

Evet. Kılavuza göre ham puan her test için `doğru − (yanlış / 4)` formülüyle hesaplanır. Yani dört yanlış bir doğruyu götürür. Boş bırakılan soru ham puanı etkilemez.

ALES puanı kaç yıl geçerli?

ÖSYM kılavuzuna göre ALES sonuçları 5 yıl geçerlidir.

ALES'te kaç soru var, süre ne kadar?

Toplam 100 soru vardır: 50 sayısal, 50 sözel. Sınav süresi 150 dakikadır (2,5 saat).

Yüksek lisans için ALES'ten kaç puan gerekir?

Kılavuzda lisansüstü başvurular için programın puan türünden en az 55 puan eşiği geçer. Ancak üniversiteler kendi ilanlarında daha yüksek puan isteyebilir ve kılavuzda bazı istisnalar vardır. Başvuracağın programın ilanını mutlaka kontrol et.

2027 ALES ne zaman?

ÖSYM henüz 2027 takvimini yayımlamadı. Tarihler açıklandığında bu yazı güncellenecek.

*Kaynak: ÖSYM 2026-ALES Başvuru Kılavuzu ve osym.gov.tr Sınav Takvimi (erişim: 21.10.2026).*

Kursu incele