İçeriğe geç

ÖABT · Coğrafya

ÖABT Coğrafya: Beşerî ve Ekonomik Coğrafya

ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Coğrafya ÖABT'sinin yaklaşık %40'ını oluşturur (50 sorunun yaklaşık 20 sorusu).

Bölümler

  1. 1. Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunluğu
    • Nüfusun dağılışını etkileyen doğal ve beşerî faktörleri ayırmayı
    • Aritmetik, fizyolojik ve tarımsal nüfus yoğunluğunu hesaplamayı ve yorumlamayı
    • Dünyada ve Türkiye'de seyrek ve yoğun nüfuslu alanları gerekçesiyle açıklamayı
  2. 2. Demografik Dönüşüm ve Nüfus Piramitleri
    • Dünya nüfusundaki üç büyük sıçramayı nedenleriyle sıralamayı
    • Demografik dönüşüm modelinin beş aşamasını doğum ve ölüm oranlarıyla ayırt etmeyi
    • Nüfus piramidinin biçiminden gelişmişlik ve nüfus yapısı hakkında çıkarım yapmayı
  3. 3. Nüfus Politikaları ve Türkiye'de Nüfus
    • Nüfus politikası türlerini amaçlarına göre sınıflandırmayı
    • Ülke örneklerini uyguladıkları politikayla eşleştirmeyi
    • Türkiye'nin nüfus politikası dönemlerini nedenleriyle sıralamayı
    • Demografik fırsat penceresi kavramını yorumlamayı
  4. 4. Göçler
    • Göçü itici ve çekici faktörler, engeller ve kişisel özellikler bakımından çözümlemeyi
    • Göç türlerini ölçütlerine göre sınıflandırmayı
    • Türkiye'deki iç ve dış göçleri tarihsel sırayla açıklamayı
    • Göçün kaynak ve hedef yerdeki sonuçlarını karşılaştırmayı
  5. 5. Yerleşmelerin Kuruluşu ve Kır Yerleşmeleri
    • Yerleşme yerinin seçiminde ve gelişiminde etkili faktörleri sıralamayı
    • Kır ve şehir yerleşmesini ölçütlerine göre ayırmayı
    • Türkiye'deki köy altı yerleşmelerini işlevlerine göre tanımayı
    • Dağınık ve toplu yerleşme ile mekânsal desen türlerini nedenleriyle açıklamayı
  6. 6. Şehirler: Fonksiyon, Etki Alanı ve Kentleşme
    • Yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırmayı ve hâkim fonksiyonu belirlemeyi
    • Etki alanını belirleyen faktörleri ve yerel, bölgesel, küresel etkiyi ayırmayı
    • Christaller'in merkezî yer kuramının temel kavramlarını açıklamayı
    • Kentleşmenin süreçlerini ve sorunlarını yorumlamayı
  7. 7. Ekonomik Faaliyetler ve Tarımı Etkileyen Faktörler
    • Ekonomik faaliyetleri beş sektöre göre sınıflandırmayı
    • Sektörlerin dağılımından ülkenin gelişmişlik düzeyini çıkarmayı
    • Tarımı etkileyen doğal ve beşerî faktörleri, tarım türlerini ve Von Thünen modelini açıklamayı
    • Gıda güvencesi ile gıda güvenliğini ayırt etmeyi
  8. 8. Türkiye'de Tarım Ürünleri, Hayvancılık, Ormancılık ve Balıkçılık
    • Başlıca tarım ürünlerini yetişme koşullarıyla eşleştirmeyi
    • Ürünün yetişme koşulundan Türkiye'deki dağılış alanını çıkarmayı
    • Hayvancılık türlerini iklim ve bitki örtüsüyle ilişkilendirmeyi
    • Ormancılık ve balıkçılığın dağılışını doğal koşullarla açıklamayı
  9. 9. Madenler ve Enerji Kaynakları
    • Cevher, rezerv ve tenör kavramlarını ayırt etmeyi
    • Stratejik ve kritik maden ayrımını açıklamayı
    • Maden oluşumunu Türkiye'deki dağılışla ilişkilendirmeyi
    • Enerji kaynaklarını yenilenebilir ve yenilenemeyen olarak sınıflandırıp Türkiye örnekleriyle eşleştirmeyi
  10. 10. Sanayi ve Sanayi Bölgeleri
    • Sanayinin kuruluş yerini belirleyen doğal ve beşerî faktörleri açıklamayı
    • Weber'in en az maliyet kuramını ağırlık kaybeden ve kazanan ham maddelerle yorumlamayı
    • Türkiye'deki sanayi bölgelerini ve planlı sanayi alanlarını tanımayı
    • Sanayinin mekânsal etkilerini sorgulamayı
  11. 11. Ulaşım, Ticaret ve Turizm
    • Türkiye'de ulaşım ağının biçimlenmesini yer şekilleriyle ilişkilendirmeyi
    • Ulaşım türlerini maliyet, hız ve yük bakımından karşılaştırmayı
    • Küresel ticaret akışlarını gelişmişlik ve konumla açıklamayı
    • Turizmin türlerini ve etkilerini sınıflandırmayı
  12. 12. Bölgesel Kalkınma Projeleri
    • Bölgesel kalkınma projelerinin ortaya çıkış nedenini açıklamayı
    • GAP'ın amaçlarını ve bileşenlerini sıralamayı
    • DAP, DOKAP, KOP, ZBK ve Yeşilırmak projelerini kapsam ve öncelikleriyle ayırt etmeyi
  13. 13. Çevre Sorunları ve Sürdürülebilirlik
    • Antroposen, biyolojik kapasite ve limit aşım günü kavramlarını açıklamayı
    • Gezegen sınırlarını ve bunları zorlayan beşerî faaliyetleri ilişkilendirmeyi
    • İklim değişikliğiyle ilgili uluslararası anlaşmaları sıralamayı
    • Sürdürülebilir kalkınma ilkesini ve ayak izi kavramlarını yorumlamayı

Bu branşı çalış →

Örnek sorular

Örnek soru 1

Demografik dönüşüm modelinin ikinci aşamasında doğal nüfus artışının belirgin biçimde yükselmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kadınların iş hayatına katılması
  2. B) Doğum oranlarının hızla yükselmesi
  3. C) Dışarıdan yoğun göç alınması
  4. D) Kentleşme oranının hızla artması
  5. E) Ölüm oranlarının hızla düşmesi
Çözümü gör

Doğru cevap: E

Adım 1: Birinci aşamada doğum ve ölüm oranları birlikte yüksektir, doğal artış çok düşüktür. Adım 2: İkinci aşamada beslenme ve sağlık koşulları iyileşir; ölüm oranı hızla düşerken doğum oranı yüksek kalmayı sürdürür. Adım 3: İki oran arasındaki açılma doğal artışı yükseltir. Sonuç: Ölüm oranlarının hızla düşmesi. Diğer şıklar: Doğum oranı bu aşamada zaten yüksektir, yükselmesi artışın nedeni değildir. Model göçü hesaba katmaz. Kentleşmenin hızlanması ve kadınların iş hayatına katılması doğumu azaltan, üçüncü aşamaya özgü etkenlerdir.

Örnek soru 2

Büyük bir kentte yapılan ölçümlerde, yoğun yapılaşmış ve asfalt-beton yüzeylerin geniş yer kapladığı kent merkezinde gece sıcaklıklarının çevredeki kırsal alana göre birkaç derece yüksek olduğu belirlenmiştir.

Bu sorunun azaltılmasına yönelik aşağıdaki uygulamalardan hangisi en uygundur?

  1. A) Yapılarda koyu renkli çatı ve cephe kaplamalarını yaygınlaştırmak
  2. B) Yeşil çatı ve su geçiren yüzey uygulamalarını yaygınlaştırmak
  3. C) Yağmur sularını kanallarla hızla kent dışına aktarmak
  4. D) Kent içindeki dere yataklarını üstü kapalı kanallara almak
  5. E) Yaya yollarını asfalt ve beton kaplamayla yenilemek
Çözümü gör

Doğru cevap: B

Kent merkezinin çevresindeki kırsal alandan daha sıcak olmasına kentsel ısı adası denir; nedeni yoğun yapılaşma ve ısıyı depolayan geçirimsiz yüzeylerdir. Yeşil çatılar ve su geçiren yüzeyler bitki örtüsünü ve suyu kente geri kazandırarak buharlaşmayla serinleme sağlar ve ısı adası etkisini azaltır. Koyu renkli kaplamalar güneş ışınlarını daha çok soğurduğu için ısınmayı artırır. Yağmur suyunu hızla kent dışına aktarmak ve dereleri kapatmak kentteki su yüzeyini ve buharlaşmayı azaltır; asfalt ve beton kaplama da geçirimsiz yüzeyi genişletir.

Bu konuda 100 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.

Diğer konular

Branşa dön →

Sık sorulan sorular

ÖABT Coğrafya testinde Beşerî ve Ekonomik Coğrafya konusundan kaç soru çıkar?

ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %40; 50 soruluk testte bu yaklaşık 20 soru demektir.

ÖABT Coğrafya Beşerî ve Ekonomik Coğrafya konusunda neler var?

1. Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunluğu, 2. Demografik Dönüşüm ve Nüfus Piramitleri, 3. Nüfus Politikaları ve Türkiye'de Nüfus, 4. Göçler, 5. Yerleşmelerin Kuruluşu ve Kır Yerleşmeleri, 6. Şehirler: Fonksiyon, Etki Alanı ve Kentleşme, 7. Ekonomik Faaliyetler ve Tarımı Etkileyen Faktörler, 8. Türkiye'de Tarım Ürünleri, Hayvancılık, Ormancılık ve Balıkçılık, 9. Madenler ve Enerji Kaynakları, 10. Sanayi ve Sanayi Bölgeleri, 11. Ulaşım, Ticaret ve Turizm, 12. Bölgesel Kalkınma Projeleri, 13. Çevre Sorunları ve Sürdürülebilirlik.

Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.