Örnek soru 1
Bir Osmanlı tarihçisinin anlatımından uyarlanan şu bilgiyi okuyunuz:
"Önceleri savaşta alınan esirlerin beşte biri devlete ayrılıyor ve eğitilerek orduya katılıyordu. Bu kaynak yetmeyince Hristiyan ailelerin çocukları toplanıp Türk-İslam kültürüyle yetiştirilmeye ve devlet hizmetine alınmaya başlandı."
Metinde sırasıyla anlatılan iki uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Devşirme - pençik
- B) Pençik - devşirme
- C) İstimalet - iskân
- D) Gulam sistemi - tımar
- E) Pençik - iskân
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Adım 1: Savaş esirlerinden beşte birinin devlete ayrılması pençik uygulamasıdır. Adım 2: Gayrimüslim çocukların toplanıp eğitilerek askerî ve idari görevlere hazırlanması devşirmedir; ders kitabına göre devşirme pençikten sonra geliştirilmiştir. Sonuç: Pençik - devşirme. Diğer şıklar: Devşirme - pençik sıralaması iki uygulamayı ters verir. İstimalet gönül kazanmaya dayalı politika, iskân Türkmen nüfusun fethedilen yerlere yerleştirilmesidir. Gulam Selçuklu ve Gaznelilerdeki paralı asker sistemidir, tımar ise toprak düzenidir. Pençik doğru olsa da iskân çocukların toplanmasını açıklamaz.