ÖABT · Türk Dili ve Edebiyatı
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı: Eski Türk Edebiyatı (TDE)
ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Türk Dili ve Edebiyatı ÖABT'sinin yaklaşık %20'sini oluşturur (50 sorunun yaklaşık 10 sorusu).
- 10sınavda soru (yaklaşık)
- 11anlatım bölümü
- 50soru bankasındaki soru
- 33öğrenme hedefi
Bölümler
- 1. İslami dönemin ilk eserleri
- Geçiş dönemi eserlerini yazar, yüzyıl, tür ve dil özellikleriyle tanımayı
- Kutadgu Bilig'in sembolik kişilerini temsil ettikleri kavramlarla eşleştirmeyi
- Geçiş dönemi eserlerinde İslamiyet öncesi ve sonrası ögelerin bir arada bulunmasını açıklamayı
- 2. Divan edebiyatının genel özellikleri
- Divan edebiyatının kaynaklarını, dilini ve estetik anlayışını açıklamayı
- Mazmun, parça güzelliği ve nazire kavramlarını beyit üzerinde göstermeyi
- Divan şiirinin yüzyıllara göre gelişim çizgisini sıralamayı
- 3. Aruz ölçüsü
- Açık ve kapalı heceyi belirleyip bir dizeyi açık-kapalı hecelere ayırmayı
- İmale, zihaf, med ve vasl kavramlarını örnekle ayırt etmeyi
- Sık kullanılan aruz kalıplarını tanımayı
- 4. Beyitle kurulan nazım şekilleri
- Gazel, kaside, mesnevi, kıta, rubai, tuyug ve müstezatı yapı ve kafiye düzeniyle ayırt etmeyi
- Gazelin ve kasidenin bölümlerini adlandırmayı
- Mesnevinin uzun konular için neden tercih edildiğini açıklamayı
- 5. Bentle kurulan nazım şekilleri
- Murabba, şarkı, muhammes, müseddes, terkib-i bent ve terci-i benti bent yapısıyla ayırt etmeyi
- Tahmis ve tesdis işlemlerini açıklamayı
- Terkib-i bent ile terci-i bendi vasıta beyti ölçütüyle ayırt etmeyi
- 6. Nazım türleri
- Divan şiirindeki nazım türlerini konularıyla eşleştirmeyi
- Nazım şekli ile nazım türünü ayırt etmeyi
- Dinî türleri (tevhid, münacat, naat, mevlid, miraciye, hilye) birbirinden ayırmayı
- 7. Söz sanatları
- Benzetmeye dayalı sanatları (teşbih, istiare) ayırt etmeyi
- Anlam ilişkisine dayalı sanatları (tenasüp, tezat, tevriye, kinaye) beyit üzerinde göstermeyi
- Telmih, irsal-i mesel, hüsn-i talil, tecahül-i arif ve leff ü neşri tanımayı
- 8. Divan nesri
- Süslü, orta ve sade nesri dil ve amaç yönünden ayırt etmeyi
- Tezkire, münşeat, seyahatname, siyasetname ve tarih türlerini örnekleriyle tanımayı
- Önemli nesir eserlerini yazarlarıyla eşleştirmeyi
- 9. XIII–XV. yüzyıl şair ve yazarları
- Anadolu'da Türk edebiyatının kuruluş dönemindeki şair ve eserleri tanımayı
- Mesnevi, mevlid, tuyug ve hiciv alanında ilk ve önemli örnekleri yazarlarıyla eşleştirmeyi
- Çağatay edebiyatının büyük temsilcisi Ali Şir Nevayi'yi tanımayı
- 10. XVI–XVII. yüzyıl şair ve yazarları
- Klasik dönemin büyük şairlerini öne çıkan özellik ve eserleriyle tanımayı
- XVII. yüzyılda öne çıkan akımları (sebk-i Hindi, hikemî tarz) açıklamayı
- Dönemin önemli nesir yazarlarını eserleriyle eşleştirmeyi
- 11. XVIII–XIX. yüzyıl şair ve yazarları
- Mahallileşme akımını Nedim örneğinde açıklamayı
- Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk'ını sebk-i Hindi içinde konumlandırmayı
- XIX. yüzyılda divan şiirinin durumunu ve temsilcilerini tanımayı
Diğer konular
Sık sorulan sorular
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı testinde Eski Türk Edebiyatı (TDE) konusundan kaç soru çıkar?
ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %20; 50 soruluk testte bu yaklaşık 10 soru demektir.
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Türk Edebiyatı (TDE) konusunda neler var?
1. İslami dönemin ilk eserleri, 2. Divan edebiyatının genel özellikleri, 3. Aruz ölçüsü, 4. Beyitle kurulan nazım şekilleri, 5. Bentle kurulan nazım şekilleri, 6. Nazım türleri, 7. Söz sanatları, 8. Divan nesri, 9. XIII–XV. yüzyıl şair ve yazarları, 10. XVI–XVII. yüzyıl şair ve yazarları, 11. XVIII–XIX. yüzyıl şair ve yazarları.
Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.