İçeriğe geç

ÖABT · Türk Dili ve Edebiyatı

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı: Yeni Türk Edebiyatı (TDE)

ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Türk Dili ve Edebiyatı ÖABT'sinin yaklaşık %30'unu oluşturur (50 sorunun yaklaşık 15 sorusu).

Bölümler

  1. 1. Tanzimat Dönemi: tarihî zemin, basın ve fikir hayatı
    • Batı etkisindeki Türk edebiyatının başlangıcını ve dönemlerini sıralamayı
    • Gazetenin Tanzimat edebiyatındaki işlevini açıklamayı
    • Dönemin ilk gazetelerini kurucuları ve nitelikleriyle ayırt etmeyi
    • Tanzimat aydınının "fayda" ilkesini metinlerde tanımayı
  2. 2. Tanzimat I. kuşak: Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Ahmet Mithat
    • Birinci kuşak sanatçılarını eserleri ve yenilikleriyle eşleştirmeyi
    • Namık Kemal ile Ziya Paşa arasındaki edebiyat tartışmasını açıklamayı
    • Ahmet Mithat'ın anlatıcı tutumunu metinde tanımayı
  3. 3. Tanzimat II. kuşak: sanat anlayışı ve ilk realist-natüralist denemeler
    • Birinci ve ikinci kuşak arasındaki farkları ölçütlerle karşılaştırmayı
    • Recaizade, Abdülhak Hamit, Sami Paşazade Sezai ve Nabizade Nazım'ı eserleriyle tanımayı
    • Romantizmden realizme ve natüralizme geçişi eserler üzerinden göstermeyi
  4. 4. Servetifünun (Edebiyat-ı Cedide): şiir ve nesir
    • Servetifünun topluluğunun ortaya çıkışını ve dağılışını açıklamayı
    • Servetifünun şiirinin biçim ve dil yeniliklerini metinde göstermeyi
    • Halit Ziya, Mehmet Rauf ve Hüseyin Cahit'i romancılıkları yönünden ayırt etmeyi
  5. 5. Fecriati: "Sanat şahsi ve muhteremdir"
    • Fecriati'nin kuruluşunu, bildirisini ve Servetifünun'la ilişkisini açıklamayı
    • Ahmet Haşim'in şiir görüşünü ve sembolizmle bağını yorumlamayı
    • Fecriati'den sonra başka yönlere giden sanatçıları tanımayı
  6. 6. Millî Edebiyat: Genç Kalemler, Yeni Lisan ve Beş Hececiler
    • Millî Edebiyat'ı başlatan olayı ve Yeni Lisan ilkelerini açıklamayı
    • Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin ve Mehmet Emin Yurdakul'un döneme katkısını ayırt etmeyi
    • Beş Hececiler'i ve memleket edebiyatı anlayışını tanımayı
  7. 7. Dönemin dışında kalanlar ve Millî Mücadele edebiyatı
    • Yahya Kemal ve Mehmet Akif'i dönem içindeki bağımsız konumlarıyla açıklamayı
    • Halide Edib, Yakup Kadri ve Reşat Nuri'nin romanlarını konu ve kişileriyle eşleştirmeyi
    • Millî Mücadele'yi işleyen eserleri ayırt etmeyi
  8. 8. Cumhuriyet şiiri I (1923–1940): Yedi Meşaleciler, saf şiir, toplumcu şiir, millî-dinî duyarlılık
    • Cumhuriyet'in ilk dönemindeki şiir yönelimlerini ölçütlerle ayırt etmeyi
    • Yedi Meşaleciler'in ilkelerini ve neden kalıcı olmadığını açıklamayı
    • Nazım Hikmet'in ve Necip Fazıl'ın şiir anlayışını karşılaştırmayı
  9. 9. Cumhuriyet şiiri II: Garip, İkinci Yeni, Hisarcılar, Maviciler, toplumcu gerçekçiler
    • Garip ile İkinci Yeni'yi şiir dili, okur ve anlam anlayışı yönünden karşılaştırmayı
    • Garip'e tepki olarak doğan toplulukları (Hisarcılar, Maviciler) ayırt etmeyi
    • 1940 sonrası toplumcu gerçekçi şiirin temsilcilerini tanımayı
  10. 10. Cumhuriyet romanı ve hikâyesi I (1923–1950)
    • Bu dönemin roman ve hikâyesindeki ana eğilimleri ayırt etmeyi
    • Olay hikâyesi ile durum hikâyesini metin üzerinden ayırmayı
    • Tanpınar, Peyami Safa, Sabahattin Ali ve Sait Faik'in eserlerini tanımayı
  11. 11. Cumhuriyet romanı ve hikâyesi II (1950 sonrası): köy romanı, modernizm, postmodernizm
    • Köy romanının doğuşunu ve temsilcilerini açıklamayı
    • Modernist ve postmodernist romanı anlatım teknikleriyle ayırt etmeyi
    • Tarihî ve millî-dinî duyarlıklı romanı tanımayı
  12. 12. Tiyatro ve öğretici türler: Tanzimat'tan Cumhuriyet'e
    • Batılı tiyatronun Tanzimat'tan Cumhuriyet'e gelişimini sıralamayı
    • Epik (açık biçim) tiyatroyu geleneksel tiyatroyla ilişkilendirmeyi
    • Deneme, eleştiri, gezi, anı ve fıkra türlerinin temsilcilerini ayırt etmeyi

Bu branşı çalış →

Örnek sorular

Örnek soru 1

Bir öğretmen bir romandan şu bölümü özetliyor: "Mirasyedi bir genç, Çamlıca'da gördüğü bir kadının soylu bir hanım olduğunu sanıp ona âşık olur; Fransızca romanlardan öğrendiği kalıplarla mektup yazar. Sonradan kadının sanıldığı kişi olmadığı ortaya çıkar." TDE 11'e göre bu romanın Türk romanındaki yeri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İlk tarihî roman
  2. B) İlk realist roman
  3. C) İlk yerli roman
  4. D) İlk polisiye roman
  5. E) İlk psikolojik roman
Çözümü gör

Doğru cevap: B

Adım 1: Çamlıca'da gördüğü kadına âşık olan mirasyedi alafranga genç Bihruz Bey'dir; kadın Periveş'tir. Bu roman Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası'dır. Adım 2: TDE 11'deki Türk Romanında İlkler bilgisine göre Araba Sevdası ilk realist romandır. Sonuç: İlk realist roman Diğer şıklar: İlk tarihî roman Namık Kemal'in Cezmi'si, ilk yerli roman Şemsettin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ı, ilk polisiye roman Ahmet Mithat'ın Esrar-ı Cinayat'ı, ilk psikolojik roman Mehmet Rauf'un Eylül'üdür.

Örnek soru 2

TDE 10'a göre Türk edebiyatında ilk edebî bildiriyi yayımlayan topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Fecriati
  2. B) Servetifünun
  3. C) Genç Kalemler
  4. D) Yedi Meşaleciler
  5. E) Garip
Çözümü gör

Doğru cevap: A

Adım 1: Fecriati topluluğu 1909'da kurulmuş ve görüşlerini bir bildiriyle (beyanname) duyurmuştur. Adım 2: TDE 10, bu bildiriyi edebiyatımızdaki ilk edebî bildiri olarak verir. Sonuç: Fecriati Diğer şıklar: Servetifünun bir dergi çevresinde toplanmış, ortak bir bildiri yayımlamamıştır. Genç Kalemler görüşlerini Yeni Lisan makalesiyle ortaya koymuştur; bu bir makaledir ve Fecriati'den sonradır. Yedi Meşaleciler 1928'de, Garip ise 1941'de ortaya çıkmıştır; ikisi de Fecriati'den çok sonradır ve ilk olma niteliği taşımaz.

Bu konuda 150 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.

Diğer konular

Branşa dön →

Sık sorulan sorular

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı testinde Yeni Türk Edebiyatı (TDE) konusundan kaç soru çıkar?

ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %30; 50 soruluk testte bu yaklaşık 15 soru demektir.

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Yeni Türk Edebiyatı (TDE) konusunda neler var?

1. Tanzimat Dönemi: tarihî zemin, basın ve fikir hayatı, 2. Tanzimat I. kuşak: Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Ahmet Mithat, 3. Tanzimat II. kuşak: sanat anlayışı ve ilk realist-natüralist denemeler, 4. Servetifünun (Edebiyat-ı Cedide): şiir ve nesir, 5. Fecriati: "Sanat şahsi ve muhteremdir", 6. Millî Edebiyat: Genç Kalemler, Yeni Lisan ve Beş Hececiler, 7. Dönemin dışında kalanlar ve Millî Mücadele edebiyatı, 8. Cumhuriyet şiiri I (1923–1940): Yedi Meşaleciler, saf şiir, toplumcu şiir, millî-dinî duyarlılık, 9. Cumhuriyet şiiri II: Garip, İkinci Yeni, Hisarcılar, Maviciler, toplumcu gerçekçiler, 10. Cumhuriyet romanı ve hikâyesi I (1923–1950), 11. Cumhuriyet romanı ve hikâyesi II (1950 sonrası): köy romanı, modernizm, postmodernizm, 12. Tiyatro ve öğretici türler: Tanzimat'tan Cumhuriyet'e.

Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.