İçeriğe geç

ÖABT · Türkçe

ÖABT Türkçe: Türk Halk Edebiyatı (Türkçe)

ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Türkçe ÖABT'sinin yaklaşık %10'unu oluşturur (50 sorunun yaklaşık 5 sorusu).

Bölümler

  1. 1. İslamiyet öncesi sözlü gelenek
    • İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü ve yazılı dönemlerini sıralamayı
    • Sav, sagu ve koşuğu işlev ve konularıyla ayırt etmeyi
    • Sığır, şölen ve yuğ törenlerini bu törenlerde söylenen ürünlerle eşleştirmeyi
    • Ozan-kam-baksı geleneğini sonraki halk şiiriyle ilişkilendirmeyi
  2. 2. Destan geleneği ve Türk destanları
    • Destanın tanımını ve temel özelliklerini açıklamayı
    • Doğal destanla yapma destanı ayırt etmeyi
    • Destanların oluşum aşamalarını sıralamayı
    • Türk destanlarını ait oldukları topluluk ve döneme göre eşleştirmeyi
  3. 3. Dede Korkut Hikâyeleri ve halk hikâyesi
    • Dede Korkut Hikâyeleri'nin konusunu, yazıya geçirilişini ve edebiyattaki yerini açıklamayı
    • Dede Korkut'un hikâyelerdeki işlevini tanımayı
    • Halk hikâyesinin yapı ve konu özelliklerini destanla karşılaştırmayı
  4. 4. Halk şiirinin biçim bilgisi
    • Hece ölçüsünü ve durakları dize üzerinde belirlemeyi
    • Yarım, tam ve zengin uyakla rediften ayırt etmeyi
    • Dörtlük, bent, kavuştak ve nakarat kavramlarını kullanmayı
    • Mahlas (tapşırma) geleneğini tanımayı
  5. 5. Anonim halk şiiri: mâni, türkü, ninni, ağıt
    • Mâniyi yapı ve anlam düzeni bakımından tanımayı
    • Türkünün yapısını, oluşumunu ve yayılmasını açıklamayı
    • Ninni ve ağıdı işlevleriyle ayırt etmeyi
    • Varyant kavramını sözlü ürünler üzerinde kullanmayı
  6. 6. Masal, efsane, fıkra ve kalıp sözler
    • Masalın tanımını ve bölümlerini sıralamayı
    • Masal, efsane ve fıkrayı ayırt edici özellikleriyle karşılaştırmayı
    • Bilmece, tekerleme, atasözü ve deyimi işlevleriyle tanımayı
  7. 7. Âşık edebiyatı
    • Ozandan âşığa geçişi ve âşıklık geleneğinin kurumlarını açıklamayı
    • Koşma, semai, varsağı ve destan nazım biçimlerini ayırt etmeyi
    • Güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıdı konularına göre tanımayı
    • Atışmayı ve usta-çırak ilişkisini örnek üzerinde yorumlamayı
  8. 8. Dinî-tasavvufi halk edebiyatı
    • Tekke edebiyatının amacını ve dilini açıklamayı
    • İlahi, nefes, nutuk, devriye ve şathiyeyi ayırt etmeyi
    • Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Kaygusuz Abdal ve Pir Sultan Abdal'ı tanımayı
  9. 9. Geleneksel Türk tiyatrosu
    • Seyirlik halk oyunlarının ortak özelliklerini açıklamayı
    • Karagöz oyununun bölümlerini ve eksen kişilerini tanımayı
    • Karagöz, orta oyunu, meddah ve köy seyirlik oyunlarını ayırt etmeyi
    • Bu oyunları Türkçe derslerinde iletişim ve söz varlığı çalışmasına bağlamayı

Bu branşı çalış →

Örnek sorular

Örnek soru 1

Bir öğretmen Karagöz oyunundan bir sahneyi şöyle anlatıyor: "Perde aydınlanır, Hacivat gelir; önce bir semai okur, ardından hayal perdesinin anlamını anlatan perde gazelini söyler." Bu sahne oyunun hangi bölümüne aittir?

  1. A) Döşeme
  2. B) Muhavere
  3. C) Fasıl
  4. D) Bitiş
  5. E) Mukaddime
Çözümü gör

Doğru cevap: E

Adım 1: TDE 11'e göre Karagöz oyunu mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur. Adım 2: Giriş bölümü olan mukaddimede Hacivat perdeye gelir, semai okur ve perde gazelini söyler; anlatılan sahne budur. Sonuç: Mukaddime Diğer şıklar: Muhavere, Karagöz ile Hacivat'ın asıl konudan bağımsız, yanlış anlamalara dayanan karşılıklı konuşmasıdır. Fasıl, öteki tiplerin de katıldığı asıl oyundur. Bitişte Karagöz yapılan kusurlar için özür diler ve sonraki oyunu duyurur. Döşeme Karagöz'ün değil masalın giriş bölümüdür.

Örnek soru 2

TDE 11'deki metne göre XVI. yüzyıldan sonra destan anlatıcısı ozanın yerini âşığın almasını hazırlayan etkenler arasında,

I. göçebelikten yerleşik hayata geçilmesi,

II. şehir ve kasabaların çoğalması,

III. toplum içi çatışmaların artması

durumlarından hangileri yer alır?

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız II
  3. C) I ve II
  4. D) II ve III
  5. E) I, II ve III
Çözümü gör

Doğru cevap: E

Adım 1: TDE 11'deki metin, XVI. yüzyıldan sonra ozanların görülmez olduğunu ve yerlerini onlara benzeyen bir sanatçı olan âşığın aldığını belirtir. Adım 2: Bu değişimin nedenleri olarak göçebe yaşamın bırakılıp yerleşik bir düzene geçilmesi, kent ve kasaba sayısının artması ve toplum içi çatışmaların çoğalması sayılır. Üç öncül de metinde yer alır. Sonuç: I, II ve III Diğer şıklar: Yalnız I ve Yalnız II etkenlerden yalnızca birini alır. I ve II toplum içi çatışmaların artmasını dışarıda bırakır. II ve III yerleşik hayata geçişi dışarıda bırakır; oysa bu, metinde sayılan ilk ve temel etkendir.

Bu konuda 100 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.

Diğer konular

Branşa dön →

Sık sorulan sorular

ÖABT Türkçe testinde Türk Halk Edebiyatı (Türkçe) konusundan kaç soru çıkar?

ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %10; 50 soruluk testte bu yaklaşık 5 soru demektir.

ÖABT Türkçe Türk Halk Edebiyatı (Türkçe) konusunda neler var?

1. İslamiyet öncesi sözlü gelenek, 2. Destan geleneği ve Türk destanları, 3. Dede Korkut Hikâyeleri ve halk hikâyesi, 4. Halk şiirinin biçim bilgisi, 5. Anonim halk şiiri: mâni, türkü, ninni, ağıt, 6. Masal, efsane, fıkra ve kalıp sözler, 7. Âşık edebiyatı, 8. Dinî-tasavvufi halk edebiyatı, 9. Geleneksel Türk tiyatrosu.

Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.